Μανόλης Πασπαράκης
Ένα Ζωντανό μνημείο του μουσικού πολιτισμού των Ανωγείων, υπήρξε χωρίς καμία αμφισβήτηση, ο Μαν. Πασπαράκης Στραβός. Ο λυράρης ηου γλέντησε τ' Ανώγεια και τους Ανωγειανούς της διασποράς, με ασυνήθιστο πάθος, με προθυμία και ανεξάντλητη διάθεση με αίσθηση προσφοράς που έφτανε τα όρια της αυτοθυσίας. Είχε το θείο Χάρισμα, ο στραβός όσο κι αν αυτό αποτελεί σχήμα οξύμωρο, να "βλέπει" τις ψυχές των ανθρώπων, να επικοινωνεί με τα αισθήματα και τις διαθέσεις τους και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του μέσα κόσμου των γλεντιστάδων που τον περιέβαλαν.

Τους κρατούσε δεμένους, αιχμάλωτους κυριολεκτικά, στους απλούς μεν αλλά μαγευτικούς ηχους της λύρας του, και ήξερε απόλυτα τη δόση της απογείωσης που χρειαζόταν ο κάθε γλεντιστής προσφέροντάς την αναλόγως πλουσιοπάροχα.

Κάποιοι νόμιζαν ίσως ότι ο Στραβός ανταποκρίνεται εντελώς συμβατικά στον τρόπο του τραγουδιού του καθ' ενός στην παρέα, κι ότι προσαρμόζεται για το χατίρι το τραγουδιστή στο ανάλογο ύφος. Δεν ήταν όμως έτσι. Ο στραβός ταξίδευε στον αόρατο μουσικό κόσμο του, συνεπαρμένος απόλυτα από τοανθρώπινο περιβάλλον, και συμπάσχων άμεσα με τις μεταπτώσεις και τις ειδικότερες εκφραστικές διαφοροποιήσεις του κάθε τραγουδιστή - γλεντιστή.

Με δεδομένη αυτή την αλήθεια έδιδε όντως μεγαλύτερη έμφαση σε ακραίες, οριακές στιγμές. Άνοιγε διάπλατα τους κρουνού; της μουσικής του απόδοσης, όταν τον ερέθιζε ή τον συγκινούσε κάποιος ξεχωριστός εκφραστικός τρόπος. Αποκάλυπτε έτσι πόσο άνθρωπος όταν. Με τις αδυναμίες και τις αρετές του πραγματικού ανθρώπου.
Με άλλα λόγια ο Στραβός υπήρξε σκαπανέας ή αλλιώς  ένας από τους σημαντι­κότερου; σκαπανείς της πολυκύμαντης μουσική; περιπέτειας των Ανωγείων. Πήρε χυμούς από τα έγκατα της Ανωγειανής μνήμης μυρωδιές από τ' ανθισμένα μπαλκόνια του χωριού, κι ερωτικούς αναστεναγμούς από τα σιωπηλά και συνάμα πολύβουα σοκάκια κι έπλασε το δικό του μουσικό στίγμα. Λιτό μα και απείθαρο.
Βαθιά ανθρώπινο και αισθαντικό μέσα στον απέραντο πρωτογονισμό της απλής αλήθειας του.
Ένα μουσικό στίγμα που σημάδεψε τ' Ανώγεια, τροφοδότησε παλιότερους και νεότερους λυράρηδες, και σήμερα περιφέρεται ακόμη Ζωηρό και ατίθασο στα σοκάκια του χωριού, στις καντάδες και τα χοροστάσια, μα πάνω απ' όλα στις μνήμες εκείνων που επιμένουν να θυμούνται με νοσταλγία την παλιά, αξέχαστη Ανωγειανή παρέα.
Με ένα τέτοιο σκεπτικό, οι Ανωγειανοί όφειλαν να του στήσουν άγαλμα, όχι απλά για τον τιμήσουν, μα περισσότερο για να κροτήσουν άσβηστη τη μνήμη της παλιάς χαλίσικης Ανωγειανής παρέας.
Αυτής της παρέας με την οποία ταυτίστηκε ο Στραβός, την ανέδειξε, τη διαμόρφωσε και την στήριξε αποτελεσματικά για πολλά χρόνια. Ίσως λοιπόν ή μορφή του πάνω στο μέταλλο, αποτελέσει συμβολικά τον δέκτη της απέραντης ευγνωμοσύνης που του οφείλουμε όλοι.

Γιώργης Καράτζης