Τετάρτη, 18 Ιουλίου
Οι δυο ταινίες για τη ζωή και το έργο του μεγάλου κρητικού ζωγράφου που ανοίγουν τις φετινές εκδηλώσεις των Υακινθείων γυρίσθηκαν το 1986 για λογαριασμό της ΕΡΤ και είχαν τη μορφή μιας σειράς έξι δοκιμιακών ταινιών διάρκειας 42' η κάθε μία.
Οι ταινίες αυτές είναι καρπός μιας μεγάλης τριετούς έρευνας σε περισσότερα
από εβδομήντα αρχεία, μουσεία, πινακοθήκες, ιδιωτικές συλλογές και εκκλησίες
σε δέκα χώρες της Ευρώπης και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
Ήταν ταυτόχρονα για μένα ένα οφειλόμενο χρέος σ' έναν από τους μεγάλους πνευματικούς παππούδες μας που με γαλουχούν από την νεανική μου ηλικία. Όταν ξεκίνησα αυτή την ιδιαίτερα κοπιαστική αλλά και θελκτική πνευματική περιπέτεια ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος ήταν μια μακρινή ανάμνηση στην Ελλάδα, ακόμη και για τους κρητικούς, σχεδόν ξεχασμένος.
Χωρίς έπαρση και κομπασμό οι ταινίες αυτές «ξανάφεραν» ουσιαστικά το Θεοτοκόπουλο στην πατρίδα του. Η επίσημη πρεμιέρα των ταχινιών το Δεκέμβριο του 1986 στη Βικελαία Βιβλιοθήκη στη γενέθλια πόλη του Θεοτοκόπουλου στο Ηράκλειο που υπήρξε μια λαμπρή αφετηρία για την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τον κρητικό ζωγράφο στη χώρα μας. Και τα δύο τα οφείλουμε σε δυο σημαντικούς πνευματικούς πολίτες του Ηρακλείου, τον αείμνηστο έφορο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης Νίκο Γιανναδάκη και στον τότε Δήμαρχο Ηρακλείου Μανόλη Καρέλη. Με αφορμή εκείνες τις προβολές το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης με πλήρη ομοφωνία αποφάσισε την οργάνωσξ της μεγάλης έκθεσης έργων του Θεοτοκόπουλου το 1990 στο Ηράκλειο. Έκτοτε ακολούθησαν πολλά και γνωστά. Στη δημιουργία αυτών των ταινιών είχα την ευτυχία και την τιμή να έχω ως μυστικούς και φανερούς συμβούλους δύο σοφούς νεοέλληνες επιστήμονες: τον αείμνηστο Μανόλη Χατζηδάκη, βυζαντινολόγο και ακαδημαϊκό και τον αξέχαστο φίλο μου Νίκο Παναγιωτάκη καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης και Διευθυντή του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας. Ήμουν τυχερός όμως ακόμη γιατί είχα μια ιδιαίτερα δημιουργική σχέση με το διευθυντή φωτογραφίας Κώστα Καραμανίδη και τη μουσική έμπνευση του Γιάννη Μαρκόπουλου σε υψηλές στιγμές. Οι ταινίες παρουσιάσθηκαν σε έξι επαναπροβολές κατά την επόμενη δεκαετία από τη δημιουργία τους, από την ΕΡΤ και έδωσαν τη δυνατότητα σε περισσότερους από ενάμισυ εκατομμύριο Έλληνες να γνωρίσουν την περιπετειώδη ζωή και το βαθυστόχαστο έργο του Θεοτοκόπουλου. Κι ακόμη είχαν την τύχη να περιληφθούν στις πανεπιστημιακές παραδόσεις του καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης Στέφανου Κακλαμάνη. Νιώθω ιδιαίτερη συγκίνηση γι' αυτή την επαναπροβολή των ταινιών μου αυτών, με νέα μορφή στ' Ανώγεια, το δικό μου γενέθλιο τόπο, γιατί γνωρίζω την βαθύτατα ριζωμένη σχέση των Ανωγειανών με τη μεγάλη πνευματική παράδοση της Κρήτης.
Λευτέρης Χαρονίτης
Χωρίς έπαρση και κομπασμό οι ταινίες αυτές «ξανάφεραν» ουσιαστικά το Θεοτοκόπουλο στην πατρίδα του. Η επίσημη πρεμιέρα των ταχινιών το Δεκέμβριο του 1986 στη Βικελαία Βιβλιοθήκη στη γενέθλια πόλη του Θεοτοκόπουλου στο Ηράκλειο που υπήρξε μια λαμπρή αφετηρία για την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τον κρητικό ζωγράφο στη χώρα μας. Και τα δύο τα οφείλουμε σε δυο σημαντικούς πνευματικούς πολίτες του Ηρακλείου, τον αείμνηστο έφορο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης Νίκο Γιανναδάκη και στον τότε Δήμαρχο Ηρακλείου Μανόλη Καρέλη. Με αφορμή εκείνες τις προβολές το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης με πλήρη ομοφωνία αποφάσισε την οργάνωσξ της μεγάλης έκθεσης έργων του Θεοτοκόπουλου το 1990 στο Ηράκλειο. Έκτοτε ακολούθησαν πολλά και γνωστά. Στη δημιουργία αυτών των ταινιών είχα την ευτυχία και την τιμή να έχω ως μυστικούς και φανερούς συμβούλους δύο σοφούς νεοέλληνες επιστήμονες: τον αείμνηστο Μανόλη Χατζηδάκη, βυζαντινολόγο και ακαδημαϊκό και τον αξέχαστο φίλο μου Νίκο Παναγιωτάκη καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης και Διευθυντή του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας. Ήμουν τυχερός όμως ακόμη γιατί είχα μια ιδιαίτερα δημιουργική σχέση με το διευθυντή φωτογραφίας Κώστα Καραμανίδη και τη μουσική έμπνευση του Γιάννη Μαρκόπουλου σε υψηλές στιγμές. Οι ταινίες παρουσιάσθηκαν σε έξι επαναπροβολές κατά την επόμενη δεκαετία από τη δημιουργία τους, από την ΕΡΤ και έδωσαν τη δυνατότητα σε περισσότερους από ενάμισυ εκατομμύριο Έλληνες να γνωρίσουν την περιπετειώδη ζωή και το βαθυστόχαστο έργο του Θεοτοκόπουλου. Κι ακόμη είχαν την τύχη να περιληφθούν στις πανεπιστημιακές παραδόσεις του καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης Στέφανου Κακλαμάνη. Νιώθω ιδιαίτερη συγκίνηση γι' αυτή την επαναπροβολή των ταινιών μου αυτών, με νέα μορφή στ' Ανώγεια, το δικό μου γενέθλιο τόπο, γιατί γνωρίζω την βαθύτατα ριζωμένη σχέση των Ανωγειανών με τη μεγάλη πνευματική παράδοση της Κρήτης.
Λευτέρης Χαρονίτης